حریم برق فشار قوی برای ساخت و ساز: قانون، فاصله مجاز

طبق مصوبه هیأت وزیران، برای خطوط ۶۳ کیلوولت و بالاتر حریم زمینی به تفکیک ولتاژ تعیین شده (مثل ۸ متر برای ۶۳ کیلوولت و ۱۴ متر برای ۴۰۰ کیلوولت). ملاک دقیق، مسیر خط و تشخیص ردیف ولتاژ توسط مراجع برق است.

در مصوبه، عملیات ساختمانی در مسیر و حریم خطوط انتقال و توزیع برق ممنوع اعلام شده است. بنابراین قبل از هر تصمیم باید استعلام و تعیین وضعیت دقیق ملک انجام شود؛ راهکار معمول، اصلاح جانمایی و خروج از محدوده حریم است.

حریم زمینی نوارهای دو طرف مسیر خط روی زمین است. حریم هوایی فضای اطراف هادی در هواست که با حریم افقی و عمودی تعریف می‌شود. در برخی شرایط و با ضوابط، ممکن است حریم هوایی جایگزین حریم زمینی شود.

حدس از روی ظاهر دکل دقیق نیست. در مصوبه آمده تعیین و تشخیص ردیف ولتاژ خطوط با وزارت نیرو است؛ بنابراین روش مطمئن، مکاتبه/استعلام از شرکت برق مربوطه است.

در مصوبه، «مسیر خط» در خطوط هوایی بر اساس تصویر هادی‌های جانبی روی زمین تعریف می‌شود. یعنی فاصله‌سنجی باید نسبت به مسیر/هادی باشد، نه صرفاً نسبت به محل یک پایه یا دکل.

این موضوع پروژه‌محور است و به نوع خط، حریم اعمالی و نظر شرکت برق/شهرداری وابسته است. بهترین کار این است که قبل از خرید یا شروع طراحی، استعلام بگیرید و سناریوهای اصلاح جانمایی را بررسی کنید.

مصوبه برخی فعالیت‌ها را مشروط بلامانع می‌داند (مثل زراعت فصلی و سطحی، کاشت درختان کم‌ارتفاع، و برخی عملیات زیرساختی با شروط دسترسی و عدم آسیب). اما عملیات ساختمانی ممنوع است.

خطر اصلی، نزدیک‌شدن تجهیزات بلند (جرثقیل، پمپ بتن، داربست، قطعات بلند) به خطوط و ایجاد برق‌گرفتگی/قوس است. استانداردهای ایمنی روی مدیریت فاصله و کنترل عملیات در نزدیکی خطوط تأکید دارند.

رطوبت و بارش می‌تواند خوردگی قطعات فلزی و آسیب به اتصالات را تشدید کند و اجرای جزئیات سقف/نما/زهکشی را حساس‌تر کند. بنابراین کنترل کیفیت و انتخاب متریال/جزئیات اجرایی باید دقیق‌تر انجام شود (نیازمند بررسی پروژه).

قبل از هر هزینه طراحی/اجرا، برداشت دقیق موقعیت و استعلام رسمی از شرکت برق برای تعیین ردیف ولتاژ و نوع حریم را انجام دهید. سپس با یک تیم طراحی/اجرا سناریوهای خروج از تعارض (عقب‌نشینی، اصلاح جانمایی، تغییرات ارتفاعی) را بررسی کنید.